Immuniteit opbouw
Meer infecties op jonge leeftijd betekent minder infecties op latere leeftijd.
De sleutel is opbouw van immuniteit. Een hogere en bredere immuniteit blijft je hele leven actief (in je bloed).
Hetzelfde geldt bij hygiëne: alleen door een lager niveau van hygiëne bouw je immuniteit op voor vele zaken. Als een kind niet in aanraking is geweest met een brede variëteit aan ziekteverwekkers dan is hij daar later minder weerbaar tegen en wordt daardoor eerder en ernstiger ziek.
Een te hoge en strenge hygiëne maakt het kind vatbaar voor ziekten en allergieën. Een lagere hygiene brengt het kind in contact met veel meer ziektekiemen, die het kind zelden ziek maken, maar het wel immuniteit geven die ziektekiemen. Het is een goedkope manier van effectieve preventie.
Een kind extreem beschermen tegen ziekteverwekkers maakt het kind juist vatbaarder.
Ziekten bij kleine kinderen zijn vaak van korte duur en niet ernstig.
Bij baby’s is wel een grote oplettendheid geboden.
Lees hier het artikel: Kinderen altijd ziek op de opvang? Later hebben ze er voordeel van
Bron: kinderopvangtotaal.nl
Jacqueline van Niekerk
Kinderen altijd ziek op de opvang? Later hebben ze er voordeel van
Je hoort het vast regelmatig: ouders die klagen dat hun kind zo vaak ziek is door de opvang. In Duitsland is nu onderzocht wat het effect is van de hoge blootstelling aan infecties in de kinderopvang: zijn kinderen op latere leeftijd daadwerkelijk minder ziek? En levert het zelfs gezondheidswinst op langere termijn op?
Liza Toemen en Jessica Heijdra van het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid (NCJ) doken in een Duits onderzoek van Mara Barschkett, zij onderzocht de relatie tussen vroege deelname aan kinderopvang en de gezondheid van kinderen. Haar bevindingen wijzen erop dat een hogere blootstelling aan infecties op jonge leeftijd samengaat met minder infecties op latere leeftijd. Je kan ouders dus geruststellen dat het vele ziek zijn op jonge leeftijd uiteindelijk voor minder ziekdagen op school zorgt.
Daarnaast is er nog een positief voordeel: er worden beschermende effecten gezien op obesitas bij kinderen uit kwetsbare regio’s. Lees hieronder wat er nog meer uit het onderzoek te concluderen valt:
Wat is onderzocht?
In het artikel “The early bird gets the germs? The impact of early daycare attendance on children’s health” (European Economic Review, 2026) analyseert Mara Barschkett de gezondheid van miljoenen kinderen in West-Duitsland. De studie maakt gebruik van een zogenoemd natuurlijk experiment. Sinds 2007 hebben Duitse kinderen vanaf één jaar wettelijk recht op kinderopvang.
Hierdoor nam het gebruik van opvang onder jonge kinderen toe van 17% naar 37%. Omdat de uitbreiding van opvangcapaciteit per regio verschilde, ontstonden vergelijkingsmogelijkheden tussen regio’s met snelle en langzame groei. De dataset omvat 11 miljoen kinderen van 1 tot 10 jaar (geboren tussen 1999 en 2015).
Er is gekeken naar: infectieziekten (waaronder luchtweg- en oorinfecties), obesitas, verwondingen, visusproblemen (problemen met het zicht), mentale gezondheid en gedragsproblemen, zorgkosten. De centrale vraag: leidt een grotere beschikbaarheid van kinderopvang tot veranderingen in zorggebruik en gezondheidsuitkomsten, op korte en langere termijn?
Belangrijkste bevindingen
De resultaten laten een duidelijk leeftijdsafhankelijk patroon zien:
Meer infecties op jonge leeftijd, minder op latere leeftijd
* Kinderen van 1 en 2 jaar hebben vaker infecties en luchtwegziekten wanneer de opvangdeelname stijgt. Bij een toename van 10% in opvangdeelname stijgt het aantal luchtwegziekten met 5,7% op 1-jarige leeftijd en 7,9% op 2-jarige leeftijd.
* Op latere leeftijd keert dit beeld om: op 7-jarige leeftijd is er 4,4% minder en op 10-jarige leeftijd 7,2% minder luchtwegziekten. Het totaal aantal ziekte-episoden tot 10 jaar blijft gelijk, wat wijst op een verschuiving van ziektelast naar jongere jaren.
* Zorgkosten volgen hetzelfde patroon
Op jonge leeftijd nemen de kosten toe, onder andere door meer ziekenhuisopnames. Op schoolleeftijd dalen deze kosten. Per saldo zijn de totale zorgkosten lager in regio’s met hogere opvangdekking.
* Meer oorinfecties in de eerste tien jaar
Vroeg starten met opvang hangt samen met een lichte toename van oorziekten.
* Gedrag en mentale gezondheid
Op jonge leeftijd komen gedrags- en mentale problemen iets vaker voor, maar deze nemen af op schoolleeftijd ten opzichte van regio’s met minder opvang.
* Geen verschil in verwondingen en visusproblemen
* Minder obesitas in specifieke groepen
In regio’s met een hoog aandeel inwoners met een migratieachtergrond wordt een lagere prevalentie van obesitas op schoolleeftijd gezien.
* Eerdere signalering van problemen met het gezichtsvermogen
In regio’s met een lagere sociaaleconomische status worden visusproblemen eerder opgespoord bij hogere opvangdeelname.
Verschillen tussen Duitsland en Nederland
Bij de interpretatie van de resultaten is het belangrijk rekening te houden met verschillen tussen Duitsland en Nederland:
De organisatie van de gezondheidszorg verschilt; in Duitsland speelt de kinderarts een centrale rol in zowel preventieve als curatieve zorg.
Ouders hebben circa 14 maanden (deels betaald) ouderschapsverlof, en er zijn nauwelijks opvangplekken voor kinderen onder de één jaar.
In Nederland ligt de opvangdeelname onder jonge kinderen aanzienlijk hoger (33% van de nuljarigen en 72% van de kinderen onder de drie jaar, tegenover respectievelijk vrijwel geen en 29% in Duitsland).
De kwaliteit van de kinderopvang in Duitsland is hoog en vergelijkbaar met Nederland.
Daarnaast geldt dat jonge baby’s (onder één jaar) een verhoogd risico hebben op ziekenhuisopname bij infecties, bijvoorbeeld door het RS-virus. Het is daarom onduidelijk of de gevonden gunstige effecten op zorgkosten en ziektelast ook gelden voor de Nederlandse situatie, waar opvang op jongere leeftijd gebruikelijker is.
Betekenis voor de praktijk
Liza Toemen en Jessica Heijdra concluderen dat de resultaten niet één-op-één zijn te vertalen naar Nederland, maar dat het wel relevante inzichten biedt voor de kinderopvang. Ouders kunnen gerustgesteld worden dat frequent verkouden zijn op jonge leeftijd een normaal verschijnsel is: een peuter die veel verkouden is, is geen uitzondering, en door deze immuuntraining mist het kind later minder schooldagen.
Ook positief: kinderopvang kan, met name voor specifieke doelgroepen, bijdragen aan het verminderen van obesitas en daarmee een rol spelen in het verkleinen van gezondheidsverschillen. Tegelijkertijd onderstrepen de resultaten het belang van aanvullend onderzoek naar de effecten van opvang op zeer jonge kinderen (onder één jaar), zeker in het licht van beleidsontwikkelingen richting bijna gratis kinderopvang.
Ook interessant:
Snottebellenstress in de kinderopvang: alles wat je wil weten over zieke kinderen
Werknemers in kinderopvang vaakst ziek, maar minder lang
